İlköğretim Dersleri

Ortaöğretim Dersleri

Karma-Karışık

Site İstatistikleri

Toplam Üye:2276
Son Üyemiz:cbhkvhzr0
Son Ziyaretçi:gökmen
İçerik:6489
İçerik Okunma:6527336
Türkiye Türkçesindeki Ses Olayları Nelerdir? PDF Yazdır e-Posta
Administrator tarafından yazıldı.   
Perşembe, 05 Kasım 2009 00:00

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE GÖRÜLEN SES OLAYLARI

Türkçede kurallı ya da kuralsız olarak seslerin düşmesi, türemesi, yer değiştirmesi gibi birtakım değişiklikler meydana gelmektedir. Ses değişikleri öncelikle kelimelerin söylenişi

sırasında oluşur. Zamanla bu değişikliklerden yazıya geçenler de olmaktadır. Ses olaylarını sırasıyla ele alalım:

 

1.SES TÜREMESİ

 

Kelimelerin özelliklerine göre ön, iç ve son seste yeni bir sesin ortaya çıkması durumuna ‘ses türemesi’ denir. Ses türemesi kelimeyi genişletir. Türkçede nadir bir olaydır. Eklemeyi kolaylaştırmak ve yabancı kelimeleri Türkçenin ses ve hece yapısına uydurmak için türettiğimiz sesler oldukça fazladır.

 

Ses türemesi ünlü ve ünsüz türemesi olmak üzere ikiye ayrılır.

 

  1. A. ÜNLÜ TÜREMESİ

 

Kelimelerin kendinde bulunmayan bir ünlünün ön, iç ve son ses olarak ortaya çıkması olayına ‘ünlü türemesi’ denir.

Ses türemesini başta, ortada ve sonda ünlü türemesi olarak ele alalım.

 

  1. a. Başta Ünlü Türemesi

Türkçede kelime başında iki ünsüz yan yana bulunmaz. Yabancı dillerden alınan ve iki ünsüzle başlayan kelimeleri, başına ünlü getirerek söyleyişe ve hece yapımıza uygun hale getiririz.

 

ÖRN:

 

rişte (Far.) > erişte

station (Fr.)> istasyon

scala (İt.) > iskele

 

Türkçede kelime başında r ve l sesleri bulunmadığından bu ünsüzlerle başlayan kelimelerin başına konuşma sırasında ünlü getirmekteyiz. Bunlar yazıda gösterilmez.

 

ÖRN:

 

raf > ıraf

limon> ilimon

leğen> ileğen

 

b.Ortada Ünlü Türemesi

 

Yabancı dillerden alınan kelimelerin Türkçe ses yapısına uygun biçimde söylenmesi sonucu kelime içindeki ünlü türemesidir.

 

Arapçadan dilimize giren kelimelerdeki ünlü türemesi yazıya da geçmiştir.

 

 

ÖRN:

 

zehr >zehir

rızk> rızık

ilm> ilim

 

Bu kelimelere ünlü ile başlayan bir ek getirilince kelime orijinal haline döner.

 

 

* Farsçadan Türkçeye giren birleşik yapılı kelimelerde kök ile ek arasına ünlü girer.

 

ÖRN:

 

baht – yar > bahtiyar

 

 

* Bu duruma Türkçe kelimelerde de rastlamaktayız.

 

ÖRN:

 

dar + cık> daracık

bir +cik> biricik

 

* Pekiştirme sıfatlarında da bu durum karşımıza çıkmaktadır.

 

ÖRN:

 

düz > düpedüz

çevre> çepeçevre

 

 

*Avrupa dillerinden Türkçeye giren kelimelerde bu tür kelime içindeki ses değişikleri genellikle söyleyişte ortaya çıkar ve yazıda gösterilmez.

 

ÖRN:

 

Spor > sipor

Tribün >tiribün

 

Yazıya geçenler ise orijinali kullanılmayan birden fazla ses değişikliğinin gerçekleştiği kelimelerdir.

 

ÖRN:

 

brisiola( İt.) >pirzola

sclepp(Alm.)> şilep

 

c.Sonda Ünlü Türemesi

 

Kelimelerin sonunda bir ünlü belirmesi sonucu ortaya çıkan ses olayıdır.

 

ÖRN:

 

ba ‘z (Ar.) > bazı

gayr (Ar.) > gayrı

 

Yazıya geçmeyip daha çok ağızlarda rastlanan kullanımlarda vardır.

 

ÖRN:

 

gelirken> gelirkene

 

d. Ekleme Sırasında Oluşan Ünlü Türemesi

 

(-ı,-i,-u,-ü)

 

ÖRN:

Okul-u-m

Yaş-ı-m

Göz-ü-m

 

B.ÜNSÜZ TÜREMESİ

Kelimelerin aslında bulunmayan bir ünsüzün ön, iç ve son ses olarak ortaya çıkması olayına ‘ünsüz türemesi’ denir. Yabancı kelimeleri Türkçeye alıştırmak içim ünsüz türetiriz.

Ünsüz türemesini başta, ortada ve sonda ünsüz türemesi olarak ele alalım.

 

  1. a. Başta Ünsüz Türemesi

Türkçede ünlü ile başlayan bazı kelimelerin önüne ünsüz getirilmektedir.

 

ÖRN:

 

Örküç> hörgüç

Ark> hark

Ildız>yıldız

 

Türkçede pekiştirme sıfatları oluşturulurken kelimenin ilk ünlüsüne kadar olan kısmı alınır ve m,p,r,s ünsüzlerinden biriyle yeniden oluşturulur.

 

ÖRN:

 

Te-r-temiz>tertemiz

Si-m-siyah>simsiyah

Ka-p-karanlık>kapkaranlık

 

b.Ortada Ünlü Türemesi

Kelimenin içinde ünsüz türemesi yazı dilinde, konuşma dilinde ve ağızlarda ortaya çıkar.

 

*Yazı dilindeki türemeler

 

  1. Kelimenin biçiminde kalıcı bir değişiklik yaparak Türkçeleştirdiğimiz kelimelerde görülen ünsüz türemesi

 

ÖRN:

 

Mai>mavi

Zaif>zayıf

Saklamaç>saklambaç

b.Arapçadan aldığımız isimleri ‘etmek’ ve ‘olmak’ yardımcı fiilleriyle             birleştirdiğimizde ünsüz türemesi görülür. Kelimeler orijinal biçimlerine dönüşürler. Çünkü  bu sesler Arapçada çift okunur.

 

ÖRN:

 

Zan>zannet-

Af>affet-

haz>hazzet-

 

*Konuşma dilindeki türemeler

 

Konuşma dilindeki türemeler yazıda gösterilmez.

 

ÖRN:

 

Eşek>eşek

Aman>Amman

 

*Ekleme sırasında oluşan ünsüz türemesi(kaynaştırma ünsüzü)

 

Türkçede iki ünlü yan yana gelmez. Ünlü ile biten kelimeler kök halindeyken ad durum eklerinden belirtme ya da yönelme ad durum ekleri ile zaman veya kip eklerinden ünlüyle başlayan ekleri alırsa araya kaynaştırma ünsüzü olan ‘y’ ünsüzü girer.

 

ÖRN:

 

‘Masa-y-ı temizle’

‘birlikte sinema-y-a gidelim mi?’

 

c.Sonda Ünsüz Türemesi

 

Kelime sonunda bir ünsüzün ortaya çıkması durumudur.

 

ÖRN:

Peyda>peydah

Şimdi>şimdik

2.SES DÜŞMESİ

Kelimede yer alan ünlü veya ünsüzlerden birinin söylenmemesine, bir hecenin ortadan kalkmasına ‘ses düşmesi’ denir. Ses düşmesi kelimeyi kısaltır.

 

Ses düşmesini ünlü ve ünsüz düşmesi olmak üzere ikiye ayrılır.

 

A.Ünlü Düşmesi

Kelimede bulunan ünlülerden birinin söylenmemesine ünlü düşmesi denir. Ünlü düşmesi hem Türkçe kelimelerde hemde dilimize giren yabancı kelimelerde ortaya çıkan bir durumdur.

 

  1. a. Kelime Gövdesinde Görülen Kalıcı Düşme

 

ÖRN:

 

Derinek>dernek

Kavuşak>kavşak

Yalınız>yalnız

Oyuna->oyna

Ne için>niçin

 

*Birleşik kelimelerin bazılarında ünlü düşmesi görülür.

 

ÖRN:

Cuma ertesi>cumartesi

 

*Ünlü ile biten isimlerden bazıları ‘-la,-le’ ekleriyle fiil yapılırken düşme görülür.

 

ÖRN:

 

Koku> kokla-

İleri>ilerle-

 

*Bazı fiillerden yeni kelimeler türetilirken fiillerin ikinci hecelerindeki, dar ünlüler düşer.

 

ÖRN:

 

Savur->savrul-

Çevir->çevril-

Buyur->buyruk

 

b.Kelime ek aldığında oluşan geçici ünlü düşmesi

 

1.Organ adlarının bazılarında ortaya çıkar.

 

ÖRN:

Göğüs>göğsü

2.Arapça ve Farsçadan dilimize giren kelimeler orijinal şekline döner.

 

ÖRN:

 

Bahis>bahsi

Zehir>zehre

Zulüm>zulmü

 

c.’ile’ edatı ve ‘i-mek’fiillerinden dolayı ünlü düşmesi

 

Türkçede ile edatı ve i-mek fiili kelimeyle birleşince ünlü düşmesi görülür.

 

‘ile’ edatı

ÖRN:

 

Ahmet ile> Ahmetle

Mektup ile> mektupla

 

 

i-mek’ fiili

 

i-di

 

gider idi>giderdi

görür idi>görürdü

 

i-miş

uyuyor imiş>uyuyormuş

lider imiş>lidermiş

 

i-se

 

yok ise>yoksa

ölür ise>ölürse

 

i-ken

 

üzgün iken>üzgünken

ayık iken>ayıkken

 

d.İsim tamlamalarında iyelik eki ünlüsünün düşmesi

 

ÖRN:

Tas kebabı>taskebabı

Dil bilimi>dil bilim

Oto garı>otogar

 

 

B.Ünsüz Düşmesi

Kelimelerin bünyesinde bulunan ünsüzlerden birinin söyleyişte veya ek alama sırasında düşmesine ünsüz düşmesi denir.

 

ÖRN:

 

Yaylak>yayla

Ölüg>ölü

Sarıg>sarı

 

Bazı kelimeler, küçültme eki aldığında kelimenin sonundaki ‘k’ ünsüzü düşer.

 

ÖRN:

 

Ufak-cık>ufacık

Minik-cik>minicik

 

Bazı isimlerden  ‘-l’ ekiyle fiil türetilirken de kelime sonundaki ‘k’ ünsüzü düşer.

 

ÖRN:

 

Yüksek>yüksel-

Alçak>alçal-

Yumuşak> yumuşa-

 

3. HECE DÜŞMESİ

Arka arkaya gelen ve sesleri benzeyen iki hecenin bir hece haline gelmesi bir hecenin düşmesi olayıdır.

 

ÖRN:

 

Pekiyi>peki

Bu durur>budur

 

 

4.BENZEŞMEZLİK/AYKIRILAŞMA

 

Kelimede yan ayana bulunan aynı cins iki sesten birinin farklılaşması durumuna aykırılaşma denir. Benzeşmenin tersi bir durum söz konusu olduğu için buna benzeşmezlik de denir.

 

ÖRN:

 

Attar>aktar

Aşçı>ahçı

Muşamma>muşamba

 

5.YER DEĞİŞTİRME

 

Kelime içindeki sesler konuşma esnasında yer değiştirebilir.

 

ÖRN:

 

Toprak>torpak

Ekşi>eşki

Tiksinti>tiskinti

 

 

6.BENZEŞME

Kelime içindeki seslerden birinin diğerini etkileyerek kendine benzetmesi sonucu oluşan ses değişmesine benzeşme denir.

 

a.Gerileyici Benzeşme

 

Türkçede çift dudak ünsüzü ‘b’,kendinden önce gelen ‘n’ ünsüzünü, çift dudak ünsüzü ‘m’ye dönüştürür. Buna gerileyici benzeşme denir.

 

ÖRN:

 

Anbar>ambar

Cünbüş>cümbüş

Zanbak>zambak

 

b.İlerleyici Benzeşme

Kelime içindeki önceki sesin kendinden sonrakini etkileyerek kendine benzetmesi durumuna ilerleyici benzeşme denir.

 

ÖRN:

 

Akçe>akça

Ne ara>nere

Kapug>kapu>kapı

 

7.ÜNSÜZ BENZEŞMESİ/ÜNSÜZ UYUMU

Kelimede yan ayana bulunan ünsüzlerden birbirlerini etkileyerek ses değişmelerine sebep olur. Bu ses olayına ünsüz benzeşmesi denir. Bu kurala göre ötümlü(sedalı) ünsüzler, ötümlü(sedalı) ünsüzlerle; ötümsüz(sedasız) ünsüzler, ötümsüz(sedasız) ünsüzlerle yan yana gelmektedir.

ÖRN:

 

Ötümlü Ünsüz + Ötümlü Ünsüz

 

Sevgi

üzgün

Ötümsüz ünsüz+ Ötümsüz Ünsüz

 

Keski

Katkı

 

 

*Sert ünsüzden sonra sert ünsüz gelir. F,s,t,k,ç,ş,h,p> t,ç,k

 

ÖRN:

 

Geç-ti

Çalış-kan

Yavaş-ça

 

*Yumuşak ünsüzden sonra yumuşak ünsüz gelir.

 

ÖRN:

 

Al-dı

Ver-gi

Güzel-ce

 

*Birleşik kelimelerde, terimlerde veya yabancı dillerden giren kelimelerde ünsüz benzeşmesi aranmaz.

 

 

8.ÜNSÜZ YUMUŞAMASI

 

Sonu süreksiz sert ünsüzlerle(p,ç,t,k) biten kelimeler ünlü ile başlayan bir ek aldıklarında bu sesler yumuşayarak b,c,d,ğ(veya g) olur.

ÖRN:

 

Kapak>kapağı

Kitap>kitabın

Ağaç>ağaca

 

*Süreksiz sert ünsüzlerle biten her kelimede yumuşama gerçekleşmez.

 

ÖRN:

 

İp,sap,çöp,hap

Saç,hiç,göç,iç

Sert,kart,kut,devlet

Uçak,şark,bank,zamk

 

9.YUVARLAKLAŞMA

 

Düz ünlülerin, dudak ünsüzü olan b,m,p,v’nin etkisiyle yuvarlak ünlüye dönüşmesine yuvarlaklaşma denir.

ÖRN:

 

Kavın>kavun

Yavız>yavuz

Çamır>çamur

 

10.DÜZLEŞME

Küçük ünlü uyumuna göre düz ünlüden sonra yuvarlak ünlü gelmez. Düzleşme, Eski Türkçeden Batı Türkçesine geçişten sonra ortaya çıkmıştır.

 

ÖRN:

 

Artuk>artık

Ilduz>yıldız

Yazuk>yazık

 

11.İNCELME

Türkçede ön damak ve diş eti ünsüzleri ç,ş,y sesleri diğer sesler üzerinde inceltici bir                                  etkiye sahiptir.

İncelme gerçekleşince aslı Türkçe olan kelimelerin ünlü uyumu                  bozulabilmektedir.

I>i olabilir.

 

ÖRN:

 

Yaşıl>yeşil

Yana>yine

Şış>şiş

 

Zaman içinde incelen Türkçe kelimeler de vardır.

 

ÖRN:

 

Ana>anne

Karındaş>kardeş

 

Yabancı dillerden dilimize giren bazı kelimeler söyleyiş özelliklerinden dolayı ince ek alır.

ÖRN:

 

Rol>rolümüz

Gol>golümüz

Kanaat>kanaati

 

 

 

12.ÜNLÜ DARALMASI

Türkçede bazı ünsüzler, önündeki veya ardındaki ünlülerin değişmesine sebep olmaktadır.

 

 

ÖRN:

 

Eyi>iyi

Böyük>büyük

Neye>niye

 

Ayrıca şimdiki zaman eki’-yor’un tek şeklinin olması ve dar ünlülerle kullanılması(-ıyor,-iyor,-uyor,-üyor) daralmaya yol açmaktadır. Bu nedenle geniş ünlüler (a,e)le biten fiillerde ünlü daralması görülür.

 

ÖRN:

 

Sula+yor>suluyor

Çapala+yor>çapalıyo

Gözle+yor>gözlüyor

 

*’ye’ ve ‘de-‘ fiilleri de geniş ünlüyle başlayan bir ek aldığında daralmaya uğrar.

 

ÖRN:

 

Ye+(y)ecek>yiyecek

De+(y)ecek>diyecek

 

13.SÜREKLİLEŞME

Bazen akıcılığı önleyip söyleyişi zorlaştıran sesler oluşma yeri kendine yakın bir sürekli ünsüze dönüştürülür.

 

ÖRN:

 

Kaçtı>kaştı

Ecdat>ejdat

Mecbur>mejbur

 

14.DUDAKSILLAŞMA

Kelimelerdeki yuvarlak ünlüler bazı ünsüzleri dudak ünsüzüne dönüştürür. Buna dudaksıllaşma denir.

 

ÖRN:                                      -

 

Döğ->döv-

konşu>komşu

15.SÜREKSİZLEŞME

 

Bazen akıcılığın önünü kesip söyleyişi zorlaştıran sesler oluşma yeri kendine yakın bir süreksiz ünsüze dönüşebilir.

 

ÖRN:

 

Pijama> picama

Japon>capon

 

16.İKİZLEŞME

 

Çeşitli sebeplerle iç ses durumundaki ünsüzlerden birinin ikizleşmesi olayıdır.

 

ÖRN:

 

Elig>elli

Azık>azık

 

17.DAMAKSILLAŞMA

Bir ünsüzün herhangi bir sebeple oluşma yerinin damağa kayması(g,k,y olması) olayıdır.

 

ÖRN:

 

Tepme>tekme

Könglek>göynek

 

18.AŞINMA/ERİME

Genellikle konuşma dilinde ‘ğ’ sesi ‘y’ ve ‘h’ sesleri aşınarak yanındaki ünlü ile birleşip onun uzamasına yol açar.

 

ÖRN:

 

Ağızım>azım

Ağlamak>alamak

Eğri>eri

 

DİĞER BAZI SES DEĞİŞMELERİ

Türkçede ses değişmelerinden bazı örnekler vererek kelimelerin zamanla nasıl değişiklere uğradığını inceleyelim.

 

i>e değişimi

ÖRN:

 

Yir>yer

Gice>gece

Vir->ver-

İrte->erte

 

e>i değişimi

ÖRN:

 

El>il

Et->it-

De->di-

 

u>ı/i değişimi

ÖRN:

 

Yazuk>yazık

Uçun>içün>için

 

I>i değişimi

ÖRN:

 

Kanı>hani

Kangı>hangi

 

Ü>i değişimi

ÖRN:

 

Püre>pire

Düz->diz-

 

Ö,ü>i değişimi

ÖRN:

 

Töpü>tepe

Törü>töre

 

o>u değişimi

ÖRN:

 

Yokarı>yukarı

Ogra->uğra-

 

b>p değişimi

ÖRN:

 

Barmak>parmak

Bars>pars

Bastırma>pastırma

 

b>v değişimi

ÖRN:

 

Bar>var

Eb>ev

 

k>g değişimi

ÖRN:

 

Kök>gök

Keç->geç-

 

G>ğ,y değişimi

ÖRN:

 

Deg->değ-

Beg>bey

 

t>d değişimi

ÖRN:

 

Taş>dış

Tag>dağ

 

 

 

 

ÇOKTAN SEÇMELİ SORULAR

1.Kelimelerin aslında bulunmayan bir ünlünün ön,iç ve son ses olarak ortaya çıkması olayına ‘ünlü türemesi’ denir. Buna göre aşağıdaki kelimelerin hangisinde ünlü türemesi yoktur?

 

a)istasyon  b)emir   c)çantam   d)evim   e)biricik

 

2.Aşağıdaki kelimelerin hangisinde ünsüz yumuşaması vardır?

 

a)kıpkırmızı   b)hanımeli  c)yalnız   d)dilbilim   e)toprak

 

3.Aşağıdaki kelimelerin hangisinde sert ünsüz benzeşmesi yoktur?

 

a)oyunu  b)balıkçı  c)çıktı  d)seçkin  e)ufukta

4.Aşağıda verilen kelimelerden hangisinde ünlü daralması vardır?

 

a)beğeniyor   b)gelince  c)gözlüyor  d)bakıyor  e)atıyor

 

5.Aşağıda verilen kelimelerden hangisinde ünlü düşmesi yoktur?

 

a)beyni  b)resmin  c)kitapla  d)ufacık   e)kahvaltı

 

6.Kelimelerin aslında bulunmayan bir ünsüzün ön,iç ve son ses olarak ortaya çıkması olayına ünsüz türemesi denir. Buna göre aşağıdaki kelimelerin hangisinde ünsüz türemesi vardır?

 

a)kıpkırmızı  b)hanımeli  c)yalnız  d)dilbilim  e)toprak

 

7.Türkçede iki ünlü yan yana gelmez. Ünlü ile biten kelimeler kök halindeyken ad durum eklerinden belirtme ya da yönelme ad durum ekleriyle zaman veya kip eklerinden ünlüyle başlayan ekleri alırsa araya kaynaştırma ünsüzü ‘y’ girer.

Buna göre aşağıdaki cümlelerden hangisinde ekleme sırasında oluşan ünsüz türemesine örnek yoktur?

 

a)Masayı temizle

b)Birlikte sinemaya gidelim mi?

c)Bugün eve gelmeyecek.

d)Bu işi tatlıya bağlayalım.

e)Hastayken okula gidemez.

8.Düz-geniş ünlülerle biten eylem gövdeleri ‘-yor’ ekini aldığında, bu düz ve geniş ünlülerin daraldığı görülür.

 

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili kelime yukarıdaki açıklamaya örnek gösterilmez?

 

a)Bursa’daki ailesini çok özlüyordu.

b)Sabahtan beri beni bekliyormuş.

c)Marifetlerimi görünce çok şaşırıyordu.

d)Seher ve arkadaşı bahçede tavla oynuyor.

e)Eve geldiğimde annem saksıdaki çiçekleri suluyordu.

9.Yurdun kapısını hızla çarparak orayı terk etti.

 

Yukarıda verilen cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

 

a)ünsüz yumuşaması                    b)ünlü türemesi

c)ünsüz türemesi                          d)ünlü düşmesi

e)ünsüz benzeşmesi

 

10.Alla beni pulla beni al koynuna yar

1

Gözüm senden başkasını görmez oldu yar

2

 

Yukarıdaki dizelerde numaralanmış sözcüklerde görülen ses olayları hangisinde doğru verilmiştir?

 

  1. 2

a)ünsüz düşmesi         ünlü düşmesi

b)ünsüz düşmesi         ünsüz yumuşaması

c)ünlü daralması          ünsüz benzeşmesi

d)ünlü düşmesi            ünlü türemesi

e)ünlü düşmesi             ünsüz türemesi

 

 

 

DOĞRU/YANLIŞ SORULARI

 

11.’beynim’ kelimesinde ünlü düşmesi gerçekleşmiştir.(    )

12.’kanadı’kelimesinde ünsüz benzeşmesi vardır.(    )

13.Kelime ek aldığında görülen ünlü düşmesi olayı ikilemelerde görülmez.(   )

14.’ağaçtan’kelimesinde görülen ses olayı ‘dolaba’kelimesinde de görülmektedir.(   )

15.Kelime sonu sert ünsüzlerle (p,ç,t,k) bitiyorsa ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde bu sesler yumuşayarak b,c,d,g(veya ğ) olur.(  )

YANLIŞ VERİLEN YAZIMLARI DÜZELTME

16.ufakcık>

17.oğulu>

18.zanetmek

19.kalmayor>

20.yemeke>

 

METİNLER GÖRÜLEN SES OLAYLARINI GÖSTERİNİZ

ZERDALİ AĞACI

 

Havalar güzel gidiyor.

Sen de çiçek açtın erkenden.

Küçük zerdali ağacım.

Aklın ermeden.

 

Cahit Külebi

 

PAZARLIK

Para vermekten haz duyarım;omuzlarımdan bir yük atmış,bir çeşit kölelikten kurtulmuş gibi olurum. Ayrıca para verirken doğru bir iş yapmanın,başkasını memnun etmenin keyfini duyarım. Ama hesap,kitap pazarlık isteyen alışverişlere yanaşmam; bu türlüsünü benim yerime yapacak kimse olmadı mı, işin uzamasına meydan vermem. Tabiatıma çok ters gelen o iğrenç konuşmalara düşmektense bırakır kaçarım. Dünyada pazarlık kadar iğrendiğim bir şey yoktur.

 

Montaigne

SES OLAYLARINI KAVRATMA YOLLARI

1.Hangi ses olayından bahsetmişsek öğrencilerden o ses olayının görüldüğü bir kelimeyi içinde barındıran cümleler kurmalarını isteyebiliriz.

 

2.Ses olaylarının görüldüğü kelimelerden tahtaya örnekler yazarken değişime uğramış harfleri renkli yazarız. Örneğin: ünsüz yumuşamasına örnek kelimeleri tahtaya yazarken yumuşamaya uğramış harfleri renkli yazarız.

 

3.Ses olaylarıyla ilgili slayt gösterisi hazırlayabiliriz. Görsel materyaller, öğrenmeyi kolaylaştırır.


KAYNAKÇA

Barın, Erol, Demir Celal; ‘Türk Dil Bilgisi 1’ ,Öncü Kitap, Ankara 2006.

Ergül, Lütfi; ‘Ortaöğretim Dil Ve Anlatım 11.Sınıf Ders Kitabı’ , MEB Yay. Ankara,2008.

Kapulu, Ahmet; ‘Türkçe 6 Ders Kitabı’, Koza Yayın Dağıtım Sanayi ve Ticaret AŞ, Ankara 2008.

Banguoğlu, Tahsin ; ‘Türkçenin Grameri’ ,

Son Güncelleme: Pazar, 03 Ekim 2010 20:21
 

Yorum ekle

Yapılan Yorumlar

Facebook Grubumuza Katılın!

Site Bilgileri