İlköğretim Dersleri

Ortaöğretim Dersleri

Karma-Karışık

Site İstatistikleri

Toplam Üye:2313
Son Üyemiz:mlbgenhjtj
Son Ziyaretçi:gökmen
İçerik:6489
İçerik Okunma:6624194
Cümle Çeşitleri - Sayfa 2 PDF Yazdır e-Posta
Administrator tarafından yazıldı.   
Cuma, 01 Ekim 2010 23:00
Makale İçeriği
Cümle Çeşitleri
Sayfa 2
Tüm Sayfalar

b) Olumsuz Cümle:

 

Yargının gerçekleşmediğini, yapılmadığını bildiren cümleler, anlam bakımından olumsuzdur.

 

Fiilden fiil yapan –ma-, -me- olumsuzluk eki, değil edatı ve yok kelimesi cümleleri olumsuz yapan unsurlardır:

 

Bundan sonra kimseyi kandırmayacak.

 

“Bu güler yüzlü adam ben değilim.”

(Cahit Sıtkı Tarancı)

 

Cebimde beş kuruş para yok.

 

Yapı bakımından olumlu olan bazı cümleler soru ekiyle olumsuz bir anlam kazanabilir:

 

Matematik sınavından 95 almak kolay mı? (Kolay değil.)

 

Babamın yanında hiç, sigara içebilir miyim? (İçemem.)

 

 

 

ne......ne bağlama edatıyla kurulan cümleler de anlam bakımından olumsuzdur. Cümlede bu unsur varsa yüklem mutlaka olumlu olmalıdır:

 

“Ne hasta bekler sabahı

Ne taze ölüyü mezar

Ne de şeytan, bir günahı

Seni beklediğim kadar.”

(Necip Fazıl)

 

Ne sevenim var ne soranım var.

 

c) Soru Cümlesi:

 

Herhangi bir şeyi öğrenmek için soru unsurlarıyla kurulan cümleler, soru cümlesidir. Soru cümleleri genellikle, soru eki mı (mi, mu, mü) ile yapılır. Ayrıca hani, hangi, kim, kaç, nasıl, ne, neden, niçin gibi soru kelimeleriyle de soru cümleleri kurulur. Soru cümlesi olumlu veya olumsuz olabilir:

 

Doktor içeride mi?

 

Hangi konuyu anlamadınız?

 

Niçin bu kadar geç kaldınız?

 

Yeni sınav yönetmeliği hakkında ne düşünüyorsunuz?

 

Üniversitemizi nasıl buldunuz?

 

 

Cümlede soru eki hangi kelimeden sonra gelirse onu sorar:

 

Aybars dün arabasıyla geldi mi?

 

Aybars mı dün arabasıyla geldi?

 

Aybars dün mü arabasıyla geldi?

 

Aybars dün arabasıyla mı geldi?

 

 

 

 

Örnek Test Soruları

 

 

1. Aşağıdakilerden hangisi  yapısına göre basit, söz dizimine göre devrik bir isim cümlesidir?

 

a)      O da memnun olmuştu kendilerine gösterilen bu ilgiden.

b)      Öğlenden sonra mahşeri bir kalabalık belediye binasının önündeydi.

c)      Konuşmalarında ve hareketlerinde hiç de ölçülü değildi o.

d)      Çaydanlığa su eklemeyi unutmayınız.

e)      Biricik arzusu çocuklarının mutluluğunu görmekti o yaşlı adamın.

 

 

 

2.

 

1.      Koşarak geldik sebze bahçesine.

2.      Öküzler sabanı sürükleye sürükleye çitin kenarına gelmiş otluyor.

3.      Sabanın bıçağını tekrar toprağa sapladık.

4.      İnsanın kendine gelmesi, işe sarılması için çok az şeye ihtiyaç duyması şaşırtıcı değil mi?

5.      İnsanın bazen güzel bir söz işitmesi her şeye yetiyor.

 

Bu parçada numaralı cümlelerin hangisinde birden fazla yan cümlecik vardır?

 

a) 1                b) 2               c) 3               d) 4                 e) 5

 

 

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne, açıklayıcısıyla kullanılmıştır?

 

a)      Şairin olmazsa olmaz dediği şey, biçim ve içerik uyumu, bu şiirde yoktu.

b)      Gözünden akan yaş, o içini kanatan damlaları, dindiremiyordu annesi.

c)      Bütün gün ev halkını, curcunayı seven o grubu, buraya getirmeye çalıştı.

d)      Ahmet’i dünyayı sevdiğine değişmeyen kişiyi, tanıyamıyordu.

e)      Öğretmen; öğrencileri, geleceğin teminatlarını, bağrına basmaya hazırdı.

 

 

4. Aşağıdakilerden hangisi eksiltili bir cümle değildir?

 

a)      Az veren candan, çok veren maldan

b)      İnsan ayaktan, at tırnaktan

c)      Kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan

d)      Nerede birlik, orada dirlik

e)      Kedinin usluluğu serçe görünceye kadar

 

 

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısı bakımından ötekilerden farklıdır?

 

a)      Onun göze çarpan en önemli özelliği yalın söyleyişidir.

b)      Türkiye’yi en iyi yansıtan yerleşim merkezi burasıdır.

c)      Yazar, bu romanda kız kaçırma olayını ele almış.

d)      İnsanları, gelenekleri ve günlük yaşantılarıyla ortaya koymuştur.

e)      Konusunu bir halk efsanesinden alan Boş Beşik çok okunmuştur.

 

 

6. Dostum; sıkıntıdan ellerim buz gibi olduğunda, ellerimi tutarak sevgiyle yüreğime dek ısıtabilecek, sıkıntıdan onun elleri buz gibi olduğunda, benim onun ellerini tutarak yüreğine dek ısıtabileceğim kişidir.

 

Bu parçada kaç yan cümlecik vardır?

 

a) 2                b) 3               c) 4               d) 5                 e) 6

 

 

7. Anlamca birbirine bağlı olduğu halde özneleri, tümleçleri, yüklemleri ayrı olan cümlelere bağımsız sıralı cümle denir.

 

Aşağıdakilerden hangisi bağımsız sıralı cümleye örnektir?

 

a)      Bugün Ayşelere, yarın Alilere gideceğiz.

b)      Komşumuz annemi aramış, bulamayınca çaresiz kalmıştı.

c)      Kimi şairler kışı sever, şiirlerinde mutlaka işler.

d)      Bu kitap çok güzel, bizi oldukça bilgilendiriyor.

e)      Kitaplarını toplamalısın, akşama misafir gelebilir.

 

 

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısına göre basit, söz dizimine göre kurallı bir fiil cümlesidir?

 

a)      Bu resimlere her birinde bizden bir parçanın olduğunu bilerek bakmalıyız.

b)      Bir öyküde üslup, anlatacağınızdan daha önemlidir.

c)      Klasik  Türk müziğinde ezgilerin makamı ve formu birlikte anılır.

d)      Onun tiyatrolarında evrensellik, özgünlük ve içtenlik vardır.

e)      On yıl aradan sonra kaleme almıştı ilk eserini.

 

 

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisi biçimce olumsuz olduğu halde anlamca olumludur?

 

a)      O kadar insanı ağırlayacak yerimiz mi var?

b)      Gel de işin içinden çık!

c)      O, bildiğinizi gibi becerikli değildir.

d)      Ne laftan anlamaz biriymiş.

e)      Bu büyük mağazada yok, yok.

 

 

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yan cümlecik farklı bir görevde kullanılmıştır?

a)      Bu oyunda, gençlerin toplumdan neler beklediği anlatılıyor.

b)      Bir toplumda öncelikle ahlakın düzelmesi ele alınmalı.

c)      Fuarı kaç kişinin ziyaret edeceği belli değil.

d)      Sanatla ilgilenmek, insanın hayal gücüğü zenginleştirir.

e)      Denizin insan yaşamında önemli bir yeri olduğunu belirtti.

 

 

11. Aşağıdaki dizerlerden hangisi yapı bakımında diğerlerinden farlıdır?

a)      Beşikten başlayıp mezara uzanan

Tenha ve korkulu bir köprüdür ömrüm

b)      Ağır varlığımı aynı hızla her an

Bir baştan bir başa beyhude sürüklerim.

c)      Sayısız, siyah telli acayip bir kemana

Ne kadar da benziyor şimdi kuduran yağmur

d)      Kafi değilmiş gibi gelişi sonbaharın

Yardıma mı koşuyor çiseleyen yağmur

e)      Karanlık bir mabette yükselen sütunların

Esrarlı dehşetini kalbime döker yağmur

 

 

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisi, yapıca diğerlerinden farklıdır?

 

a)      Bu tür konuşmalar iz bırakmadan geçmiyordu kuşkusuz.

b)      Yavaş yavaş, adamın yaşantısında değişiklikler başlamıştı.

c)      Bir kenti tepeden görmek için balona binip havalanmak gerek.

d)      Az sonra arabaya binip yola çaktığında gözlerinde aynı küçümseme vardı.

e)      Yardım isteyen kim olursa olsun yardıma koşmalıyız.

 

 

13. Aşağıdakilerden hangisi, isim cümlesi değildir?

 

a)      Aldığımız biberlerin hepsi acı.

b)      Bu, yıkanınca dağılan bir boya.

c)      Ne heyecanlı bir güreş!

d)      Sen de tat bu güzel tatlıdan.

e)      Sonucu kötü bir savaş bu.

 

 

14. Cansız varlıkların ya da soyut kavramların çoğulları özne olduğunda, bunların yüklemleri tekil olur.

 

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmamıştır?

 

a)      Köylüler, uzaktan uzağa bağrıştılar.

b)      Dağlar, gün batımına doğru kızıllaştı.

c)      Boksörler, yaman dövüştüler.

d)      Bu düşünceler, geçerliliğini çoktan yitirdi.

e)      Bu tür duygular, gözlerimi yaşartırlar.

 

 

15. Aşağıda verilenlerden hangisi, biçimce olumlu, anlamca olumsuz bir cümledir?

 

a)      Sizin bu tutumunuzu beğenen mi var?

b)      Bu durumu size anlatmayan yok ki…

c)      Onları buradan götürecek değilim.

d)      Bu olayı tam aydınlatamamışım.

e)      Konuyu oldukça derin incelemişsin.

 

 

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisi, yüklemine göre diğerlerinden farklı cümledir?

 

a)      O da heyecanlıydı dünkü törende.

b)      Bugün, her nedense pek düşünceliydi.

c)      Günlerce yol aldık; aç, susuz, umutsuz.

d)      Alış verişte ne kadar titizsiniz?

e)      O, dayısının oğluyla sözlüydü.

 

 

17. Aşağıda verilen cümlelerden hangisi, yüklemine göre diğerlerinden ayrılır?

 

a)      Güneş, dağın ardına çekilirken köye vardı.

b)      Küpün içinde iki tane bilye vardı.

c)      Onun içinde küçük bir kuşku vardı.

d)      Olayın çok yönlü boyutları vardı.

e)      Şaka da olsa, sözde bir gerçek vardır.

 

 

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisi, yapıca diğerlerinden farklıdır?

 

a)      Sık ağaçların arasından birden bire önüme çıktı.

b)      Onu görünce daha da öfkelendim.

c)      Bize yalan söyledin, gerçeği bile bile…

d)      Söz vermeden hiç duramaz ki..

e)      Konuyu anlatıp sonra durumu araştırırız.

 

 

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapıca basit cümledir?

 

a)      Bu dolmuş, bizim duraktan geçmez.

b)      İnsanın böyle yıkılışını görmemiştim.

c)      Buradan kaçanlar, deniz kenarına doluştular.

d)      Bir yuva kurmak onun için bir rüyaydı.

e)      Adamın gittiğini, ben de gördüm.

 

 

20. Aşağıdakilerden hangisi yapısı bakımından basit bir cümledir?

 

a)      Akacak kan damarda durmaz.

b)      Çıkmadık candan ümit kesilmez.

c)      Damlaya damlaya göl olur.

d)      Ak akçe kara gün içindir.

 

CEVAPLAR:  1.d    2.e    3.a    4.e    5.d    6.e    7.e   8.c    9.e    10.e  11.b

12.b    13.d    14.e    15.a    16.c    17.a   18.a    19.a    20.d



Son Güncelleme: Pazartesi, 04 Ekim 2010 15:24
 

Yorum ekle

Yapılan Yorumlar

Facebook Grubumuza Katılın!

Site Bilgileri