Tanzimat Edebiyatı Batı etkisindeki Türk Edebiyatının ilk devresidir.

Tanzimat Dönemi siyasi açıdan Tanzimat Fermanının ilan edildiği

1839 tarihiyle başlar.

Tanzimat Döneminin sanatsal açıdan başlangıcı ise

TERCÜMAN-I AHVAL gazetesinin çıkarılması iledir.( 1860 )

Tanzimat Edebiyatı 1. Dönem ve 2. Dönem olarak iki bölümde ele alınır.

1839 ile 1860 yılları arasını kapsar.

Özellikle Fransız Edebiyatı’ndan şiir, hikaye ve roman çevirilerinin yapıldığı bir geçiş dönemidir.Divan Edb. İle Tanzimat Edb. Arasında bir köprü gibidir.

Devlet eliyle çıkarılan ilk Türk gazetesi olan TAKVİM-İ VAKAYİ bu dönemde çıkarılır

Bu dönemde Yusuf Kamil Paşa’nın Fenelon’dan çevirdiği Telemak ilk çeviri romanımızdır .

“ Sanat toplum içindir .” görüşüyle eserler vermeye çalışmışlardır.

Dilde sadeleşmeyi amaçlamışlar ancak başarılı olamamışlardır.

Fransız Edebiyatı’nı örnek almışlar ve Fransa’da ortaya çıkan “ ROMANTİZM ” akımının etkisinde kalmışlardır.

Batı Edebiyatı’ındaki roman, makale, eleştiri, deneme gibi türler edebiyatımıza bu dönemde girmiştir.

Ortaya koyulan romanlar teknik bakımdan kusurludur.

Şiirde Divan Edb. nazım şekilleri kullanılmıştır ancak içerikte yeniliğe gidilmiştir . Şiirlerde adalet, hürriyet, zulüm gibi konular işlenmiştir.

Şiirde biçim güzelliği değil içerik ön plana çıkarılmaya çalışılmıştır.

Türk Edebiyatı’na “ noktalama işaretleri ” bu dönemde getirilmiştir.

Çeviri edb. ve gazetecilik dönemin özelliklerindendir.

Dönemin şair ve yazarları ŞİNASİ, NAMIK KEMAL VE ZİYA PAŞA’dır

Ağırlaşan siyasi şartlardan dolayı “ Sanat, sanat içindir.” anlayışını benimsemişlerdir.

Toplumsal konuların yerini aşk, ayrılık, düş kırıklığı gibi konular almıştır.

Divan Edebiyatı’nın etkisi azaldığından edebiyatta yenilik hareketleri belli bir düzeye ulaşmıştır. Dönem sanatçılarından ABDÜLHAK HAMİT TARHAN şiirde yeniliğin öncüsü olmuştur.

Biçim yönünden yeni nazım şekilleri denense de dildeki ağırlık devam etmiştir.

Dönemin yazar ve şairleri RECAİZADE MAHMUT EKREM , ABDÜLHAK HAMİT TARHAN, AHMET MİTHAT EFENDİ, ŞEMSEDDİN SAMİ, SAMİ PAŞAZADE SEZAİ, NABİZADE NAZIM VE MUALLİM NACİ’dir .

Her iki dönem şairleri biçim yönünden Divan şiiri geleneğine bağlı kalmışlardır.

Her iki dönem şairleri “Romantizm”in etkisinde kalmışlardır.

1.dönem şairleri “toplum için sanat” anlayışını; 2.dönem şairleri ise “sanat için sanat” anlayışını benimsemişlerdir.

1.dönem şairleri “vatan,millet,adalet” gibi konuları ele alırken; 2. dönemdekiler “aşk , doğa, ölüm” gibi konuları ele almışlardır.

1. dönem şairleri dilde sadeleşmeyi amaçlamış ancak bunda başarılı olamamışlardır. 2. dönem şairleri ise ağır olan bu dili daha da ağırlaştırmışlardır .

Şiirde sanatlı söyleyiş her iki dönem şairleri için de amaç olmaktan çıkmıştır .

İki dönemin şairleri de şiirde parça güzelliğini bırakıp bütün güzelliğine ve konu birliğine önem vermiştir.

İlk çeviri roman Yusuf Kamil Paşa’nın Fenelon’dan çevirdiği Telemak’tır.

İlk yerli romanımız Şemseddin Sami’nin yazdığı “Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat”tır.

İlk edebi romanımız Namık Kemal’in yazdığı “İntibah”tır.

İlk tarihi romanımız Namık Kemal’in yazdığı “Cezmi”dir.

İlk köy romanımız Nabizade Nazım’ın yazdığı “Karabibik”tir.

İlk hikaye kitabımız Ahmet Mithat Efendi’nin “ Letaif-i Rivayat”ıdır.

Konular genellikle günlük yaşamdan ya da tarihten alınmıştır.

Yazarlar, kişiliklerini eserlerine yansıtmışlardır.

Olay akışında rastlantılara sıkça karşılaşılır.

Kahramanlar tek yönlüdür; hep iyi ya da hep kötü.

1.dönemde romanın amacı halkı eğitmek iken 2.dönemde amaç sanattır.

1.dönem “Romantim”in, 2.dönem “Realizm”in etkisinde kalmıştır.